Ruse

Ten artykuł dotyczy miasta w Bułgarii. Zobacz też: inne znaczenia nazwy Ruse.
Ruse
Русе
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Bułgaria

Kmet

Płamen Stoiłow

Powierzchnia

127,124 km²

Wysokość

45 m n.p.m.

Populacja (2023)
• liczba ludności


141 474

Nr kierunkowy

082

Kod pocztowy

7000

Tablice rejestracyjne

P

Strefa czasowa

UTC+02:00

Położenie na mapie obwodu Ruse
Mapa konturowa obwodu Ruse, u góry znajduje się punkt z opisem „Ruse”
Położenie na mapie Bułgarii
Mapa konturowa Bułgarii, u góry znajduje się punkt z opisem „Ruse”
Ziemia43°51′N 25°58′E/43,850000 25,966667
Multimedia w Wikimedia Commons
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa

Ruse (bułg. Русе; tur. Rusçuk; łac. Sexaginta Prista) – miasto w Bułgarii, nad Dunajem, piąte pod względem liczby mieszkańców w kraju. Stolica obwodu Ruse i gminy Ruse. Według danych szacunkowych Ujednoliconego Systemu Ewidencji Ludności oraz Usług Administracyjnych dla Ludności, 15 września 2023 roku miejscowość liczyła 141 474 mieszkańców[1].

Największy bułgarski port rzeczny na Dunaju, przez który przechodzi znaczna część bułgarskiego eksportu. Jest to także ważny węzeł komunikacyjny, ponieważ poprzez Most Przyjaźni możliwe są połączenia kołowe i kolejowe z Rumunią. Rozwinięty przemysł środków transportu (budowa statków, taboru kolejowego), maszynowy (m.in. obrabiarki, maszyny rolnicze), metalowy, spożywczy (m.in. przetwórstwo owoców i warzyw, winiarstwo, przemysł cukrowniczy, tytoniowy, młynarski), włókienniczy (bawełniany i jedwabniczy), chemiczny, rafinacja ropy naftowej; poza tym przemysł skórzano-obuwniczy, drzewny, gumowy. Ruch lotniczy obsługuje port lotniczy Ruse.

Miasto jest znane ze swojej XIX i XX-wiecznej architektury.

Historia

Początki miasta sięgają czasów rzymskich. Prawdopodobnie już za czasów imperatora Wespazjana (69–79 r. n.e.) powstały umocnienia i port Seksaginta Prista (co może oznaczać miasto 60 statków). W końcu VI w. Słowianie i Awarowie zniszczyli twierdzę. Od IX w. w tym miejscu najpierw powstała średniowieczna osada bułgarska Ruse, a potem twierdza. Po chrystianizacji Bułgarii miasto dostało nazwę Giurgevgrad i rozwijało się dobrze ze względu na obecność portu.

Od XVI w. (od czasów niewoli tureckiej) miasto zmieniło nazwę na Rusczuk – miało tu siedzibę dowództwo tureckiej floty dunajskiej. Od XIX w., ze względu na swoje położenie nad Dunajem i bliskość Bukaresztu, do miasta szybko przenikała nowoczesna cywilizacja. Tu powstała pierwsza w Bułgarii linia i stacja kolejowa, a także nowoczesna drukarnia. Jako jedno z głównych miast Imperium osmańskiego Ruse przyciągało wiele postaci bułgarskiego odrodzenia.

Ruse na XIX-wiecznym obrazie

Powstał ruseński komitet rewolucyjny, który w 1874 r. stał się centralnym komitetem krajowym. Działalność miała na celu wyzwolenie Bułgarii spod zaboru tureckiego – stało się to w lutym 1878 r., kiedy rosyjskie wojska pod dowództwem gen. Totlebena wkroczyły do miasta. Przed i po wyzwoleniu powstało wiele fabryk (stocznia, garbarnia, browar i inne). W 1890 r. było już 14 fabryk, a w 1907 r. powstała największa w Bułgarii fabryka produkująca maszyny. W okresie międzywojennym miasto dotknął ogólnoświatowy kryzys gospodarczy – wiele firm i banków upadło lub wycofało się.

Ruse w 1920

Po II wojnie światowej Bułgarii został narzucony sowiecki model ekonomiczny – rozpoczęła się nacjonalizacja i industrializacja. W ciągu kilku dziesięcioleci miasto stało się jednym z większych ośrodków przemysłowych w kraju. W 1954 r. został wybudowany most na Dunaju łączący Bułgarię i Giurgiu w Rumunii (Most Przyjaźni), a potem 2 stacje kolejowe, lotnisko. W 1949 powstała opera, w 1959 filharmonia. Miasto gości na stałe wiele międzynarodowych festiwali muzycznych. Od 1946 istnieje wyższa uczelnia – obecnie Ruseński Uniwersytet. W 1976 wybudowano najwyższą na Bałkanach wieżę telewizyjną (201 m).

W Ruse urodził się laureat literackiej nagrody Nobla Elias Canetti (1905–1994).

1 stycznia 2007 w Ruse uroczyście zniesiono granicę między Bułgarią i Rumunią, w związku z wejściem obu krajów do UE.

Zabytki

Centrum miasta, wypełnione historycznymi kamienicami

Wybrane zabytki:

  • Pomnik Wolności(inne języki)
  • Monaster Basarbowski(inne języki) – klasztor prawosławny wykuty w skale
  • Sobór Trójcy Świętej
  • Regionalne Muzeum Historyczne(inne języki)
  • Kunt Kapu(inne języki) – brama będąca jedyną pozostałością dawnej twierdzy
  • Biblioteka Regionalna, im. Lubena Karawełowa
  • Cerkiew św. Jerzego(inne języki)
  • Katedra św. Pawła od Krzyża
  • Opera
  • Stara szkoła muzyczna
  • Pałac Sprawiedliwości
  • muzeum im. Baby Tonki z ekspozycją poświęconą bułgarskiemu ruchowi powstańczemu w XIX w.[2]
  • Pomnik Wolności
    Pomnik Wolności
  • Monastyr Basarbowski
    Monastyr Basarbowski
  • Sobór Trójcy Świętej
    Sobór Trójcy Świętej
  • Regionalne Muzeum Historyczne
    Regionalne Muzeum Historyczne
  • Biblioteka Regionalna
    Biblioteka Regionalna
  • Opera
    Opera

Sport

Stadion Miejski

W mieście ma siedzibę klub piłkarski Dunaw Ruse.

Miasta partnerskie

Przypisy

  1. Таблица на населението по постоянен и настоящ адрес [online], Единна система за гражданска регистрация и административно обслужване на населението [dostęp 2024-01-09]  (bułg.).
  2. NinaN. Kalonkina NinaN., Къща музей „Баба Тонка“ [online], Регионален исторически музей - Русе [dostęp 2024-03-09]  (ang.).

Linki zewnętrzne

  • Oficjalna strona internetowa
  • Historia miasta
  • Przewodnik po Bułgarii, miasto Ruse (bułg.)
  • Krótki przewodnik po Ruse w języku polskim
  • p
  • d
  • e
Miejscowości gminy Ruse

Kontrola autorytatywna (miejscowość graniczna):
  • VIAF: 145416341, 130580177
  • LCCN: n80106970
  • GND: 4105126-9
  • BnF: 11974738w
  • SUDOC: 153411813
  • NKC: xx0033205
  • J9U: 987007557233405171
  • LIH: LNB:Ctta;=CW
  • WorldCat: lccn-no2009052211
  • PWN: 3970104
  • Britannica: place/Ruse
  • Universalis: ruse
  • Catalana: 0057386
  • DSDE: Ruse